Uncategorized

Waarom Breivik niet gek is

Anders Breivik

Vijf redenen waarom we Breivik niet gek kunnen verklaren.

1. Geen diagnose
Het is zo lekker makkelijk, roepen dat iemand 'gek' is. Dan ben je van alle problemen af. Dan hoeven we achter zijn daad verder niets te zoeken. Zijn advocaat suggereerde dat hij gek was, maar dat mag je van een advocaat verwachten. Geert Wilders deed een dappere poging daartoe, in de hoop dat de Noorse bloedspatten hem niet zouden raken. Helaas. Het is allemaal tevergeefs. Voor gek verklaren is te gemakkelijk, en in het geval van Breivik is er geen enkele reden om dat te doen. Inmiddels zijn al zijn vrienden en bekenden in de media aan het woord gekomen, en hun oordeel is unaniem: zeer intelligent, een beetje op zichzelf, eigenlijk heel normaal. Niemand verklaart hem voor gek of gestoord. En ook zijn gedrag geeft daar geen aanleiding toe. Breivik heeft zijn daad geruime tijd, uiterst methodisch voorbereid. Breivik wist wat hij deed, en voorspelde dat de wereld hem naderhand voor gek zou verklaren. Hier was geen gek aan het werk.

2. Naar de wapens grijpen is geen gekte.
Iemand die zoiets doet, moet wel gek zijn, zo redeneren velen. Waarom dat zo zou zijn, wordt niet uitgelegd. Dagelijks staan duizenden mensen terecht vanwege gewelddadig gedrag, en slechts een enkeling komt daarbij in aanmerking voor het etiket 'geestelijk gestoord'. De meeste moordenaars zijn geestelijk volkomen gezond. Nog niet zo lang geleden vielen de Verenigde Staten Irak binnen, aangespoord door het volstrekte waanidee dat Saddam Hoessein samenspande met Al Qaeda, en (bijna) over kernwapens beschikte. Allemaal leugens. Die oorlog heeft tienduizenden het leven gekost. En hebben we toen de regering-Bush met z'n alleen 'gestoord' verklaard? Nee. Waarom eigenlijk niet?

3. Als Breivik gek is, moet Volkert van der G. vrij.
We hoeven er helemaal niet van staan te kijken dat iemand moordt vanwege zijn overtuiging. Islamitische terroristen doen niet anders. Conservatieve denkers hebben dikke boeken geschreven over 'de zieke geest van de terrorist', in de hoop hen tot patiënt te kunnen praten, én in de hoop dat niemand op het idee zou komen dat we hun politieke overtuigingen serieus moeten nemen. Maar dat moeten we juist wél. We moeten met die terroristen en hun ideologie in dialoog. Of we dat nou leuk vinden of niet – we zullen een adequaat antwoord moeten formuleren. We zullen de fundamentele rechten waarop onze rechtsstaat is gebaseerd, steeds weer moeten kunnen verdedigen – en niet met een domme diagnose. Terroristen zijn geen psychiatrische patiënten. Bin Laden was allesbehalve gestoord. Volkert van der G. was allesbehalve gestoord. Hij hoort in het gevang, niet in een inrichting. Ieder mens is zo ver te krijgen (of kan zo in zijn eigen hersenspinsels verstrikt raken) dat hij of zij bereid is te moorden, uit naam van de meest idiote idealen. Dat is nu net de afschrikwekkende 'banaliteit van het kwaad' waarmee we in de Tweede Wereldoorlog zijn geconfronteerd (en vele malen daarna). Als alle ideologisch gexefnspireerde moordenaars 'gewoon gekken' zouden zijn, dat hoeven we ook nooit meer te roepen 'nooit meer Auschwitz'. Want dan hoeven we nooit bang te zijn voor een herhaling van de holocaust. De kans dat zoveel gekken opnieuw per ongeluk samenkomen, is immers nihil. De waarschuwing 'Nooit meer Auschwitz' is noodzakelijk omdat zoiets wel degelijk opnieuw kan gebeuren (en ook ís gebeurd), dat we op moeten passen voor de dodelijke invloed van ideologieën.

4. Breivik gek verklaren is de discussie plat slaan.
Filosoof Frank Ankersmit merkt op in het AD van 28 juli: 'Deze man is gewoon gek. (x85) Breivik had net zo goed een andere religie kunnen uitkiezen om zijn waanideeën op te projecteren. Dat houdt je niet tegen.' Maar het waren helemaal niet zijn waanideeën, ze kwamen van anderen, van de anti-islambeweging, via het internet. En ze gingen niet over boeddhisten of Jehova's Getuigen, maar over het enorme gevaar genaamd 'islamisering'. Breivik heeft zélf niet bedacht dat het tijd werd voor harde, gewelddadige actie. Daartoe wordt op internet ontelbare malen opgeroepen. Alleen blijft het daar bij slap gelul. En  daarover zijn de vrienden en bekenden van Breivik het eens: wanneer Anders iets in zijn hoofd had, dan dééd hij het ook. Dan ging hij daar helemaal voor. Opmerkingen zoals die van Ankersmit zijn niet alleen medisch onzinnig, ze proberen te voorkomen dat we op zoek aan naar de oorzaken. Dat we iets leren van wat er is gebeurd. En iedereen weet, wanneer we niets leren van de geschiedenis, zal de geschiedenis zich herhalen.

5. Als Breivik een gek is, gaat ook de islam vrijuit.

Door Breivik gek te verklaren, ondermijnen Geert Wilders en die andere 'strijders' tegen de islamisering hun eigen redenering. Ze leggen voortdurend een directe link tussen de islam (en de Koran) en het  fundamentalist terrorisme. Het een leidt onherroepelijk tot het ander, zeggen ze, en dus is de islam een gewelddadige ideologie. Maar nu Breivik zich beroept op de anti-islamitische beweging, nu moet hij onmiddellijk voor gek verklaard! En als een moslim beweert dat fundamentalistische terroristen niks met de islam te maken hebben, dan is dat uiteraard een leugen. Nee, die vlieger gaat dus niet meer op.
De heren islambestrijders, die jarenlang via internet zo dapper tegen elkaar hebben staan schreeuwen, voornamelijk om op elkaar indruk te maken, krijgen nu de oogst die ze hebben gezaaid. Geert doet zijn uiterste best om alle mogelijke banden tussen Breivik en 'de strijd tegen de islamisering' te ontkennen. Hij zegt een democraat te zijn, en tegen geweld te zijn. Maar Geert (het enige lid van de PVV) is natuurlijk geen democraat, en hij verzwijgt dat het overgrote deel van de deelnemers aan zijn 'strijd' lak heeft aan de democratie. Geert is vast tegen geweld – maar dan verzwijgt hij wel dat die andere 'strijders' tegen de islamisering elkaar op internet voortdurend aansporen tot verbaal en fysiek geweld. Het valt simpelweg niet te ontkennen: in de duisternis en de anonimiteit van het internet is de anti-islamideologie uitgegroeid tot een gevaar voor de samenleving. Ze drijft gewone mensen tot moord. Partijen die zich op die ideologie blijven beroepen, zoals de PVV, hebben sinds 22 juli bloed aan hun handen.

Bron: Persoonlijke blog van Marcel Hulspas, wetenschapsredacteur en columnist van De Pers

Advertenties
Standaard

Een gedachte over “Waarom Breivik niet gek is

  1. Kees Weggelaar zegt:

    Het feit dat iemand “gek” is vormt geen afdoende verklaring voor dit soort ontsporingen. Tristan van de schietpartij in Alphen zou schizofreen geweest zijn. Maar er zijn ongeveer 160.000 schizofrene patiënten in Nederland, en er was er maar één die klanten van een supermarkt neerschoot. Op de een of andere manier vormen bepaalde ideeën in het hoofd van sommige (zieke of gezonde) mensen een dodelijk mengsel. We weten niet waarom, maar we moeten wel voorkomen dat zulke ideeën zich uitbreiden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s